Problematische schulden Amsterdam: vooral gezinnen met kinderen

Problematische schulden Amsterdam komen relatief vaak voor bij huishoudens met kinderen. Uit de meest recente Schuldenmonitor van Onderzoek en Statistiek (O&S) blijkt dat 21 procent van de Amsterdamse huishoudens met kinderen te maken heeft met problematische schulden. Vooral gezinnen met drie of meer kinderen vallen op: daar gaat het om 29 procent van de huishoudens.

De gemeente Amsterdam laat iedere twee jaar onderzoeken hoe het ervoor staat met schulden onder inwoners. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het aantal huishoudens met schulden, maar ook naar de manier waarop inwoners hun financiële situatie ervaren. O&S onderzoekt daarbij wanneer schulden als problematisch kunnen worden aangemerkt.

Wanneer zijn schulden problematisch?

Niet iedere betalingsachterstand wordt automatisch gezien als een problematische schuld. O&S hanteert daarvoor verschillende criteria. Een huishouden valt binnen deze categorie wanneer het aan minimaal één van de voorwaarden voldoet. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer iemand een officieel schuldsaneringstraject volgt. Ook een betalingsachterstand van minimaal drie maanden bij DUO kan aanleiding zijn om een huishouden als problematisch schuldengeval te registreren.

Andere voorbeelden zijn het gedurende zes maanden niet betalen van de zorgpremie of een betalingsachterstand bij het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB). De cijfers geven daardoor vooral inzicht in huishoudens waarbij sprake is van een ernstigere of langdurigere financiële problematiek. Het gaat dus niet om iedere Amsterdammer die een keer een rekening te laat betaalt.

Meer kinderen betekent vaker problematische schulden

Het aantal kinderen binnen een huishouden blijkt een duidelijke samenhang te hebben met het percentage problematische schulden. Bij gezinnen met drie of meer kinderen gaat het om 29 procent. Bij huishoudens met twee kinderen ligt het percentage op 20 procent. Voor huishoudens met één kind gaat het om 19 procent. Wanneer deze groepen samen worden genomen, komt het gemiddelde voor huishoudens met kinderen uit op 21 procent. Daarmee is er een duidelijk verschil met huishoudens zonder kinderen.

Huishoudens zonder kinderen veel minder vaak getroffen

Bij Amsterdamse huishoudens zonder kinderen ligt het percentage met problematische schulden op 9 procent. Dat is minder dan de helft van het gemiddelde onder huishoudens met kinderen. Ook landelijk hebben huishoudens met kinderen vaker te maken met schulden dan huishoudens zonder kinderen. Volgens O&S is het verschil in Amsterdam echter groter.

De cijfers betekenen niet dat het hebben van kinderen automatisch leidt tot financiële problemen. Er kunnen verschillende factoren een rol spelen bij de financiële situatie van een huishouden. Denk bijvoorbeeld aan het inkomen, woonlasten, de omvang van het huishouden en andere vaste uitgaven. Wel laat de Schuldenmonitor zien dat grotere gezinnen relatief vaak voorkomen binnen de groep huishoudens met problematische schulden.

Vooral oudere kinderen lijken een rol te spelen

O&S kan op basis van de beschikbare gegevens niet met zekerheid vaststellen welke leeftijd de kinderen binnen deze huishoudens hebben. Wel zijn er aanwijzingen dat vooral gezinnen met kinderen van twaalf jaar en ouder vaker met problematische schulden te maken hebben. Volgens het onderzoeksbureau kan dit mogelijk te maken hebben met het aantal kinderen in een huishouden, maar ook met de hogere kosten die oudere kinderen met zich meebrengen.

Naarmate kinderen ouder worden, kunnen bepaalde uitgaven toenemen. Denk bijvoorbeeld aan kosten voor onderwijs, vervoer, kleding, sport en andere activiteiten. Ook kunnen gezinnen met oudere kinderen te maken krijgen met andere financiële verplichtingen dan gezinnen met jonge kinderen. O&S benadrukt daarbij dat dit een mogelijke verklaring is en dat uit de cijfers niet rechtstreeks kan worden vastgesteld dat hogere kosten van oudere kinderen de oorzaak zijn van problematische schulden.

Is het aantal problematische schulden gestegen?

Een belangrijke vraag is of het aantal Amsterdamse huishoudens met problematische schulden daadwerkelijk toeneemt. Daarover kan op basis van de huidige cijfers nog geen duidelijke conclusie worden getrokken. Tussen 2024 en 2025 was sprake van een lichte stijging. In de jaren daarvoor bleef het percentage echter redelijk stabiel. Volgens O&S is één jaar onvoldoende om vast te stellen of er sprake is van een structurele ontwikkeling. Een lichte stijging kan namelijk ook een normale jaarlijkse schommeling zijn. Om te bepalen of het aandeel huishoudens met problematische schulden daadwerkelijk toeneemt, zijn meerdere meetmomenten nodig.

Financiële druk op gezinnen daardoor problematische schulden Amsterdam

De cijfers laten wel zien dat gezinnen met kinderen een belangrijke groep vormen binnen de Amsterdamse schuldenproblematiek. Vooral huishoudens met drie of meer kinderen vallen op met een percentage van 29 procent. Dat betekent niet dat bijna een derde van alle gezinnen met drie of meer kinderen grote financiële problemen heeft. Het percentage heeft specifiek betrekking op de definitie van problematische schulden die O&S in de Schuldenmonitor gebruikt. De cijfers kunnen wel helpen om te bepalen waar ondersteuning en schuldhulpverlening mogelijk nodig zijn. Wanneer huishoudens moeite hebben om vaste lasten en betalingsverplichtingen te voldoen, kunnen schulden zich snel opstapelen.

Nieuwe cijfers moeten meer duidelijkheid geven

De Schuldenmonitor wordt iedere twee jaar opgesteld en geeft daarmee een beeld van de financiële situatie van Amsterdamse huishoudens. De huidige cijfers laten vooral zien dat er grote verschillen bestaan tussen huishoudtypen. Huishoudens met kinderen hebben vaker problematische schulden dan huishoudens zonder kinderen. Binnen de groep gezinnen loopt het percentage bovendien op naarmate het aantal kinderen groter wordt.

Of er daadwerkelijk sprake is van een nieuwe stijgende trend, blijft voorlopig onduidelijk. Daarvoor moeten toekomstige metingen worden afgewacht. De komende edities van de Schuldenmonitor kunnen laten zien of de lichte stijging tussen 2024 en 2025 zich doorzet of dat het om een tijdelijke schommeling gaat. Voorlopig is vooral duidelijk dat problematische schulden in Amsterdam niet gelijk verdeeld zijn over alle huishoudens. Vooral grotere gezinnen vormen volgens de cijfers van O&S een groep waarin financiële problemen relatief vaak voorkomen.

Homo-acceptatie jongeren daalt sterk, vooral onder jongens. Lees hier meer!