Nieuwe Schipholregels beschermen omwonenden volgens Raad van State onvoldoende

De nieuwe Schipholregels bieden omwonenden volgens de Raad van State nog onvoldoende bescherming tegen geluidsoverlast. Het onafhankelijke adviesorgaan heeft stevige kritiek op het voorgestelde Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB). Vooral de manier waarop wordt gehandhaafd bij geluidsoverlast en de mogelijke groei naar maximaal 500.000 vluchten per jaar zijn volgens de Raad van State nog onvoldoende uitgewerkt.

Het advies werd maandag gepubliceerd en betekent dat het kabinet opnieuw naar het voorstel moet kijken. De Raad van State onderschrijft wel het doel om de rechtsbescherming van omwonenden te herstellen, maar vindt dat nog niet duidelijk genoeg is welke maatregelen kunnen worden genomen wanneer geluidsnormen worden overschreden.

Nieuw LVB moet einde maken aan gedoogsituatie

Het Luchthavenverkeerbesluit is het wettelijke kader voor het gebruik van Schiphol. In het besluit worden onder meer regels vastgelegd over vliegroutes, baangebruik, geluid en het maximale aantal vliegtuigbewegingen. Een nieuw LVB is nodig omdat Schiphol al langere tijd in een juridische tussenfase zit. De luchthaven kon de afgelopen jaren opereren op basis van zogenoemd ‘anticiperend handhaven’. Daarbij werden bepaalde normen uit het bestaande LVB niet volledig gehandhaafd.

Met het nieuwe besluit wil het kabinet daar een einde aan maken en tegelijkertijd de rechtsbescherming van omwonenden verbeteren. Het voorstel gaat uit van maximaal 478.000 vliegtuigbewegingen per jaar, waarvan maximaal 27.000 in de nacht. Daarnaast wordt een systeem voorgesteld waarmee Schiphol onder bepaalde voorwaarden uiteindelijk kan doorgroeien naar maximaal 500.000 vluchten per jaar.

Meer handhavingspunten rond Schiphol

Een belangrijk onderdeel van de nieuwe regels is de uitbreiding van het aantal plekken waarop de geluidbelasting wordt gecontroleerd. Overdag zou het aantal handhavingspunten stijgen van 35 naar 148. In de nacht gaat het aantal van 25 naar 59. Daarmee wil het kabinet de geluidbelasting rond Schiphol beter in kaart brengen en de wettelijke bescherming van omwonenden versterken.

Toch vindt de Raad van State dat daarmee niet automatisch duidelijk is hoe effectief de handhaving daadwerkelijk zal zijn. Als tijdens een gebruiksjaar blijkt dat een geluidsgrens dreigt te worden overschreden, moet Schiphol samen met onder meer Luchtverkeersleiding Nederland en luchtvaartmaatschappijen een zogenoemd beheersplan opstellen. Daarin moeten maatregelen staan om een overschrijding te voorkomen. De Raad van State wil echter duidelijker zien welke maatregelen de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) daadwerkelijk kan afdwingen. Ook moet duidelijk zijn of die maatregelen voldoende effectief zijn om een overschrijding te voorkomen of te beëindigen.

Niet iedereen profiteert van minder geluid met nieuwe Schipholregels

Een ander belangrijk punt in het advies gaat over het zogenoemde preferente baangebruik. Daarbij krijgen bepaalde start- en landingsbanen onder geschikte weersomstandigheden de voorkeur. Dat kan ertoe leiden dat het gemiddelde geluidsniveau rond Schiphol daalt, terwijl sommige groepen omwonenden juist vaker vliegtuigen over hun woning krijgen.

Volgens de Raad van State moet het kabinet daarom beter uitleggen hoe met deze specifieke groepen rekening is gehouden. Het gaat daarbij niet alleen om gemiddelde cijfers, maar ook om de gevolgen voor individuele groepen bewoners en hun woon- en leefomgeving. Dat is volgens de Raad van State ook relevant vanwege het recht op bescherming van het privéleven en de woning. Het kabinet moet beter onderbouwen dat de belangen van bewoners voldoende zijn meegewogen.

Groei naar 500.000 vluchten nog niet voldoende geborgd

De mogelijke groei van Schiphol naar 500.000 vluchten per jaar is een van de grootste discussiepunten in het nieuwe LVB. Het kabinet wil die groei niet direct toestaan. Er moet eerst voldoende geluidswinst worden behaald. De uitbreiding moet vervolgens gefaseerd plaatsvinden en gekoppeld zijn aan verdere vermindering van geluidsoverlast.

De Raad van State vindt echter dat nog onvoldoende duidelijk is hoe vóór iedere volgende stap wordt gecontroleerd of de vereiste geluidswinst daadwerkelijk is behaald. Volgens het advies is het belangrijk dat iedere stap richting 500.000 vliegtuigbewegingen pas wordt gezet wanneer voldoende zeker is dat aan de voorwaarden is voldaan. De Raad van State plaatst daarmee vraagtekens bij het automatische karakter van delen van de voorgestelde systematiek.

Waarom precies 500.000 vluchten?

Ook de keuze voor een maximum van 500.000 vliegtuigbewegingen vraagt volgens de Raad van State om een betere onderbouwing. Het kabinet heeft verschillende belangen tegen elkaar afgewogen, waaronder de economische betekenis van Schiphol en de gevolgen voor de leefomgeving. Toch vindt de Raad van State dat de toelichting op het besluit onvoldoende duidelijk maakt waarom juist 500.000 vluchten het uiteindelijke maximum moeten vormen.

Daarbij speelt ook de juridische situatie rond de natuurvergunning van Schiphol een rol. De Raad van State wijst erop dat er op dit moment geen geldende natuurvergunning voor Schiphol is. Daarom moet beter worden gemotiveerd hoe de voorgestelde terugkeer naar maximaal 500.000 vluchten past binnen de doelen van het nieuwe besluit.

Ook milieueffecten moeten beter worden onderbouwd met nieuwe Schipholregels

Niet alleen de geluidsregels zijn onderwerp van kritiek. Ook het milieueffectrapport (MER) waarop het voorstel is gebaseerd, moet volgens de Raad van State op onderdelen beter worden onderbouwd. De milieueffecten van verschillende scenario's zijn onderzocht, maar volgens het advies zijn bepaalde keuzes en alternatieven nog onvoldoende uitgewerkt. Daardoor kan nog niet volledig worden vastgesteld of het milieubelang op een zorgvuldige manier is meegenomen in de besluitvorming. De Raad van State adviseert daarom om de toelichting aan te vullen en, waar nodig, het ontwerpbesluit zelf aan te passen.

Bewonersorganisaties zien kritiek bevestigd met nieuwe Schipholregels

De kritiek van de Raad van State komt op een moment waarop bewonersorganisaties al langer vraagtekens zetten bij de plannen rond Schiphol. Zij vrezen dat een verbetering van de gemiddelde geluidsbelasting niet automatisch betekent dat iedere omwonende minder overlast ervaart. Vooral bewoners onder bepaalde vliegroutes kunnen volgens hen juist met extra geluid te maken krijgen.

Het advies van de Raad van State geeft deze zorgen extra gewicht. De Raad wijst immers zelf op de mogelijke gevolgen van het preferente baangebruik voor specifieke groepen omwonenden. Daarmee gaat de discussie niet alleen over de vraag hoeveel vliegtuigen Schiphol jaarlijks mag verwerken, maar ook over de manier waarop de gevolgen over de omgeving worden verdeeld.

Minister moet voorstel opnieuw bekijken

De Raad van State heeft het kabinet niet gevraagd om het hele plan van tafel te halen. Wel moeten verschillende onderdelen beter worden uitgewerkt voordat de nieuwe regels definitief kunnen worden vastgesteld. De belangrijkste punten zijn de handhaving bij dreigende of daadwerkelijke overschrijdingen, de bescherming van specifieke groepen omwonenden en de voorwaarden waaronder Schiphol kan doorgroeien naar 500.000 vluchten. Het kabinet zal de kritiek moeten verwerken in het verdere wetgevingsproces. Daarmee komt er opnieuw vertraging in een dossier waarover al jaren discussie bestaat.

Nieuwe Schipholregels zorgen voor nieuwe discussie

De nieuwe Schipholregels moeten uiteindelijk zorgen voor een betere balans tussen de belangen van de luchthaven en die van omwonenden. Het kabinet wil tegelijkertijd de geluidsoverlast verminderen, de rechtsbescherming verbeteren en ruimte houden voor een mogelijke groei naar maximaal 500.000 vliegtuigbewegingen. De Raad van State vindt echter dat nog onvoldoende duidelijk is hoe die doelen in de praktijk worden gegarandeerd. Vooral de handhaving en de voorwaarden voor verdere groei moeten beter worden vastgelegd. Voor omwonenden betekent het advies dat de discussie over geluidsoverlast rond Schiphol voorlopig nog niet voorbij is. Het kabinet is nu aan zet om het voorstel op deze punten verder aan te passen en beter te onderbouwen.

Vijf jaar cel voor doden ex-vriendin in woning in Amsterdam-West. Lees hier meer!