Amsterdammers voelen zich minder thuis: verbondenheid met de stad neemt verder af

Amsterdammers voelen zich minder thuis in hun eigen stad dan zestien jaar geleden. Dat blijkt uit de Burgermonitor 2025 van de gemeente Amsterdam, waarin inwoners worden gevraagd naar hun gevoel van verbondenheid met de stad, hun vertrouwen in het bestuur en hun kijk op maatschappelijke ontwikkelingen. Vooral mensen die nog maar kort in Amsterdam wonen, inwoners met een migratieachtergrond en huishoudens met een laag inkomen geven aan zich minder thuis te voelen dan voorheen.

De uitkomsten laten zien dat de verbondenheid met Amsterdam onder druk staat. Hoewel de meeste inwoners zich nog altijd in meer of mindere mate thuis voelen, is het aantal mensen dat daar volmondig "zeker" op antwoordt de afgelopen jaren flink afgenomen.

Minder inwoners voelen zich 'zeker' thuis

De Burgermonitor wordt sinds 1999 iedere twee jaar uitgevoerd door Onderzoek en Statistiek (O&S) van de gemeente Amsterdam. De resultaten geven een goed beeld van hoe Amsterdammers hun stad ervaren en hoe die gevoelens zich door de jaren heen ontwikkelen.

In 2010 gaf nog 82 procent van de inwoners aan zich zeker thuis te voelen in Amsterdam. In 2025 is dat percentage gedaald naar 67 procent. Slechts vier procent zegt zich helemaal niet thuis te voelen, een percentage dat al jaren vrijwel gelijk is gebleven.

De grootste verandering zit in de groep inwoners die aangeeft zich slechts "een beetje" thuis te voelen. Waar dit aandeel in eerdere onderzoeken rond de 14 à 15 procent lag, is dat inmiddels gestegen naar 26 procent. Dat wijst erop dat veel inwoners zich nog wel verbonden voelen met Amsterdam, maar minder sterk dan voorheen.

Nieuwkomers ervaren minder verbondenheid

Uit het onderzoek blijkt dat Amsterdammers voelen zich minder thuis vooral van toepassing is op mensen die nog maar kort in de hoofdstad wonen.

Van de inwoners die minder dan drie jaar in Amsterdam wonen, voelde in 2010 nog 74 procent zich zeker thuis. Inmiddels is dat percentage gedaald naar 51 procent.

Volgens de onderzoekers kan dit samenhangen met de snelle bevolkingsgroei, de woningmarkt en het feit dat nieuwkomers meer tijd nodig hebben om sociale contacten op te bouwen en zich onderdeel van de stad te voelen.

Migratieachtergrond en inkomen spelen een belangrijke rol

Ook onder inwoners met een migratieachtergrond is het gevoel van verbondenheid afgenomen.

In 2010 voelde 78 procent van deze groep zich zeker thuis in Amsterdam. In 2025 is dat nog 63 procent. Tegelijkertijd is deze bevolkingsgroep de afgelopen jaren juist gegroeid.

Daarnaast blijkt inkomen een belangrijke factor te zijn. Vooral Amsterdammers met een laag inkomen geven aan zich minder thuis te voelen, ongeacht hun opleidingsniveau.

Zelfs inwoners met een hbo- of universitaire opleiding voelen zich minder verbonden met de stad wanneer zij een laag inkomen hebben. Binnen deze groep zegt slechts 57 procent zich echt thuis te voelen, aanzienlijk minder dan het stedelijk gemiddelde van 67 procent.

Mensen met hogere inkomens, zonder migratieachtergrond en inwoners die al langer dan tien jaar in Amsterdam wonen, voelen zich gemiddeld vaker thuis.

Verschillen tussen opleidingsniveaus kleiner

Hoewel opleiding eveneens invloed heeft op het thuisgevoel, zijn de verschillen minder groot dan bij inkomen.

Van de inwoners met een hbo- of wo-opleiding voelt ongeveer 70 procent zich zeker thuis in Amsterdam. Bij mensen met een basisopleiding of mbo-diploma ligt dat percentage op 63 procent.

Volgens de onderzoekers lijkt financiële zekerheid dus een grotere invloed te hebben op het gevoel ergens thuis te horen dan het opleidingsniveau.

Pessimisme over de toekomst van Amsterdam

Naast de afnemende verbondenheid zijn Amsterdammers ook minder optimistisch over de ontwikkeling van hun stad.

Meer dan de helft van de ondervraagden, namelijk 54 procent, vindt dat Amsterdam zich eerder de verkeerde dan de goede kant op ontwikkelt. Over Nederland als geheel zijn inwoners zelfs nog somberder. Bijna zeven op de tien Amsterdammers vinden dat het land de verkeerde koers vaart.

De politieke voorkeur speelt daarbij eveneens een rol. Kiezers van rechtse partijen zijn gemiddeld het meest negatief, gevolgd door stemmers op middenpartijen. Linkse kiezers zijn relatief positiever, al vindt ook binnen die groep bijna de helft dat Nederland de verkeerde kant op gaat.

Grote verschillen tussen buurten

De resultaten verschillen sterk per stadsdeel.

In Centrum-Oost is ongeveer de helft van de inwoners positief over de ontwikkeling van de buurt, terwijl dat aandeel in Centrum-West aanzienlijk lager ligt.

Ook binnen Nieuw-West zijn duidelijke verschillen zichtbaar. Bewoners van Geuzenveld-Slotermeer en Slotervaart zijn gemiddeld optimistischer dan inwoners van Osdorp.

Volgens O&S hangt het optimisme nauw samen met de mate waarin bewoners zich verbonden voelen met hun eigen wijk en buren.

Schonere stad blijft hoogste prioriteit

Wanneer inwoners zelf mogen bepalen waar de gemeente als eerste aandacht aan moet besteden, staat een schonere stad opnieuw bovenaan.

Negentien procent noemt het verbeteren van de netheid van de openbare ruimte als belangrijkste aandachtspunt. Daarna volgen wonen, verkeer, veiligheid en infrastructuur.

Ook thema's als toerisme, drukte en criminaliteit blijven hoog op de politieke agenda van veel inwoners staan.

Amsterdammers voelen zich minder thuis en sociale bubbels worden groter

Een opvallende conclusie uit de Burgermonitor is dat Amsterdammers steeds vaker omgaan met mensen die veel op henzelf lijken.

Steeds meer inwoners hebben een vriendenkring met vergelijkbare politieke opvattingen, religieuze overtuigingen, culturele achtergrond, leeftijd en opleidingsniveau. Vooral religieuze overtuigingen blijken daarin een belangrijke rol te spelen.

Hoogopgeleiden en inwoners met een hoger inkomen blijken relatief vaak een homogene vriendenkring te hebben. Ouderen beschikken juist vaker over een gevarieerder sociaal netwerk.

Polarisatie neemt verder toe daardoor Amsterdammers voelen zich minder thuis

Naast de groeiende sociale bubbels constateren de onderzoekers ook een toename van polarisatie.

Bijna acht op de tien Amsterdammers vinden dat maatschappelijke meningsverschillen de afgelopen jaren groter zijn geworden. Vier op de tien inwoners ervaren druk om een duidelijk standpunt in te nemen, terwijl zij liever een middenpositie zouden kiezen.

Daarnaast beschouwt ongeveer een kwart van de inwoners contact met mensen die andere politieke of religieuze overtuigingen hebben als negatief. Veertien procent voelt zich zelfs bedreigd door de normen en waarden van mensen met andere politieke opvattingen.

Volgens de onderzoekers zijn dit zorgwekkende signalen. Samen met de afnemende verbondenheid laten de cijfers zien dat het sociale weefsel van Amsterdam onder druk staat. De Burgermonitor 2025 maakt duidelijk dat de hoofdstad voor veel inwoners nog altijd als thuis voelt, maar dat dit gevoel minder vanzelfsprekend is geworden dan zestien jaar geleden.

Marijn Beuker vertrekt per direct als directeur voetbalzaken bij Ajax. Lees hier meer!