Begroting Amsterdam 2027: weinig ruimte voor nieuwe investeringen

De begroting Amsterdam 2027 laat zien dat de gemeente de komende jaren financieel weinig ruimte heeft voor nieuwe grote plannen. De inkomsten stijgen door onder meer hogere toeristenbelasting en parkeeropbrengsten, maar daar staan sterk oplopende schulden en rentelasten tegenover. Tegelijkertijd verloopt de aangekondigde reorganisatie van het ambtenarenapparaat langzamer dan gepland.

De begroting is de eerste concrete uitwerking van het coalitieakkoord van Pro en D66. Daarin werden al verschillende plannen aangekondigd, zoals gratis openbaar vervoer voor kinderen, hogere toeristenbelasting, duurdere parkeervergunningen en een grote reorganisatie binnen de gemeentelijke organisatie.

Nauwelijks geld voor nieuwe plannen met begroting Amsterdam 2027

De gemeente Amsterdam heeft de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in grote projecten. Voorbeelden daarvan zijn de Oostbrug, de nieuwbouw van theater Meervaart en OBA Next. De financiële situatie maakt het volgens het stadsbestuur echter steeds lastiger om nieuwe projecten te starten of bestaande plannen zonder aanpassingen uit te voeren. De totale investeringen lopen volgens de begroting op tot ongeveer 1,5 miljard euro in 2030. Vanaf 2034 moet dat bedrag echter teruglopen naar ongeveer 630 miljoen euro. Daarvan is naar verwachting zo'n 450 miljoen euro nodig om bestaande voorzieningen, gebouwen en infrastructuur te onderhouden.

Daardoor blijft er relatief weinig geld over voor nieuwe ambities. Ook plannen voor verduurzaming kunnen hierdoor onder druk komen te staan. Het gaat bijvoorbeeld om de uitbreiding van warmtenetten, maatregelen rond CO₂ en andere zogenoemde schaalspronginvesteringen. De gemeente zal de komende jaren daarom opnieuw moeten bekijken welke projecten financieel haalbaar zijn en welke plannen mogelijk moeten worden aangepast of uitgesteld.

Kosten Oostbrug lopen mogelijk sterk op

Een belangrijk voorbeeld is de geplande Oostbrug. De kosten van het project kunnen volgens de begroting oplopen van ongeveer 325 miljoen euro naar mogelijk 850 miljoen euro. Amsterdam heeft inmiddels 100 miljoen euro extra gereserveerd voor de brug. Daarmee is het benodigde bedrag echter nog niet volledig gedekt. De gemeente kijkt daarom naar aanvullende bijdragen van het Rijk en de Vervoerregio. De stijgende kosten laten volgens de gemeente zien hoe ingewikkeld het wordt om grote infrastructurele projecten te blijven financieren. Niet alleen de aanlegkosten spelen een rol, maar ook de ontwikkeling van de rente en de financiële positie van de gemeente.

Reorganisatie ambtenaren loopt vertraging op

Ook binnen de gemeentelijke organisatie verandert de komende jaren veel. Het college wil uiteindelijk ongeveer 2.500 voltijdbanen laten verdwijnen. Daarmee moet in 2030 een structurele besparing van ongeveer 250 miljoen euro worden bereikt. De eerste stap had volgens de oorspronkelijke planning al vóór 1 januari 2027 gerealiseerd moeten zijn. Dat gaat echter niet lukken.

Wethouder van Financiën Hendrik Jan Biemond geeft aan dat een zorgvuldige voorbereiding meer tijd kost dan aanvankelijk werd verwacht. Wanneer de eerste banen daadwerkelijk verdwijnen, is nog niet duidelijk. De reorganisatie moet op langere termijn bijdragen aan een kleinere en financieel beter beheersbare gemeentelijke organisatie. Op korte termijn levert de maatregel echter nog niet de volledige besparing op waarop in eerdere plannen werd gerekend.

Amsterdamse schuld loopt verder op

Naast de uitgaven voor projecten heeft Amsterdam te maken met een snel oplopende schuld. In 2025 bedroeg de gemeentelijke schuld ongeveer 7,8 miljard euro. In 2030 kan dat bedrag volgens de huidige begroting oplopen tot 10,9 miljard euro. Een hogere schuld betekent ook hogere rentelasten. Die nemen de komende jaren naar verwachting sterk toe. Waar de gemeente in 2025 ongeveer 105 miljoen euro aan rente betaalde, kan dat bedrag in 2030 bijna 300 miljoen euro bedragen.

De stijgende rente zorgt daarmee voor extra druk op de gemeentelijke begroting. Geld dat naar rente gaat, kan immers niet tegelijkertijd worden gebruikt voor nieuwe voorzieningen of investeringen. Biemond waarschuwt dat verdere bezuinigingen mogelijk noodzakelijk worden als de schuld en rentelasten verder oplopen. Ook speelt de vraag mee hoeveel ruimte Amsterdam in de toekomst nog heeft om nieuwe leningen aan te gaan.

Wel extra geld voor overlast en handhaving met begroting Amsterdam 2027

Ondanks de financiële krapte worden op sommige terreinen wel extra middelen vrijgemaakt. Zo trekt Amsterdam zes miljoen euro uit voor de aanpak van overlast die verband houdt met drugsgebruik in de openbare ruimte. Daarnaast komt er vijf miljoen euro beschikbaar voor extra handhavers in de wijken. Ook verschillende bestaande budgetten worden verlengd. Het gaat onder meer om geld voor armoedebestrijding, opvang en de aanpak van seksuele intimidatie en geweld. Daarmee kiest het college ervoor om een aantal bestaande problemen wel extra aan te pakken, terwijl er tegelijkertijd weinig ruimte is voor nieuwe grote investeringsprogramma's.

Toerist en automobilist zorgen voor meer inkomsten

Om de gemeentelijke financiën op peil te houden, kijkt Amsterdam ook naar hogere inkomsten. Vooral toeristen en automobilisten gaan de komende jaren meer betalen. De opbrengsten uit toeristenbelasting stijgen volgens de begroting van ongeveer 275 miljoen euro naar bijna 400 miljoen euro in 2030. Ook de parkeeropbrengsten nemen toe. Die stijgen naar verwachting van ongeveer 360 miljoen euro in 2025 naar bijna 490 miljoen euro in 2030.

Voor Amsterdammers met een parkeervergunning kunnen de hogere tarieven daardoor merkbaar worden. Tegelijkertijd wordt de toeristenbelasting verder verhoogd. De gemeente gebruikt deze extra inkomsten om de stijgende kosten en financiële verplichtingen gedeeltelijk op te vangen.

'De basis op orde' met begroting Amsterdam 2027

De eerste begroting van wethouder Financiën Hendrik Jan Biemond staat daarmee vooral in het teken van financiële beheersing. Grote nieuwe investeringen zijn moeilijker te realiseren, terwijl bestaande projecten steeds duurder worden. Daar komt bij dat de gemeente de schuld verder ziet oplopen en aanzienlijk meer rente moet betalen. De reorganisatie van het ambtenarenapparaat moet uiteindelijk honderden miljoenen euro's besparen, maar loopt vooralsnog achter op de oorspronkelijke planning.

Voor Amsterdam betekent dit dat de komende jaren vooral keuzes moeten worden gemaakt. Projecten die eerder vanzelfsprekend leken, kunnen opnieuw tegen het licht worden gehouden. Vooral grote infrastructurele projecten en investeringen in verduurzaming kunnen te maken krijgen met de beperkte financiële ruimte. De boodschap uit de begroting Amsterdam 2027 is daarmee duidelijk: de gemeente wil bestaande voorzieningen op orde houden, maar heeft aanzienlijk minder ruimte om daar grote nieuwe ambities aan toe te voegen.

Nieuwe Schipholregels beschermen omwonenden volgens Raad van State onvoldoende. Lees hier meer!