Geen zwijgcultuur maar meldingsmoeheid: kritiek op veiligheidsaanpak in Zuidoost

De veiligheidsaanpak in Zuidoost zorgt voor discussie. Burgemeester Femke Halsema wil dat bewoners en jongeren sneller melding maken van geweld en spreekt over een mogelijke zwijgcultuur. Bewoners en lokale politici zijn daar kritisch op. Volgens hen worden problemen wel degelijk gemeld, maar zorgt gebrekkige terugkoppeling vanuit de gemeente en politie juist voor meldingsmoeheid.

De discussie speelt tegen de achtergrond van een reeks geweldsincidenten in Zuidoost. Afgelopen zomer vonden in het stadsdeel achttien geweldsincidenten plaats. Naar aanleiding daarvan besloot de gemeente een tijdelijk veiligheidsrisicogebied in te stellen in delen van de K- en H-buurt. Binnen een veiligheidsrisicogebied krijgen de politie en andere bevoegde instanties extra mogelijkheden om de openbare orde en veiligheid te controleren. Zo kan er preventief worden gefouilleerd op het bezit van wapens.

Halsema roept bewoners op om te melden met veiligheidsaanpak Zuidoost

Volgens burgemeester Halsema zijn extra veiligheidsmaatregelen alleen niet voldoende om het geweld terug te dringen. Tijdens het Gesprek met de Burgemeester benadrukte zij dat ook bewoners een belangrijke rol kunnen spelen. Halsema stelde dat het belangrijk is dat bewoners en jongeren incidenten en signalen van geweld sneller bij de politie of gemeente melden. Volgens de burgemeester bestaat er in delen van Zuidoost een zwijgcultuur, waarbij mensen uit angst of terughoudendheid niet altijd naar buiten treden met informatie. Die uitspraak zorgt echter voor kritiek vanuit het stadsdeel. Verschillende bewoners en lokale politici vinden dat hiermee te veel verantwoordelijkheid bij de bewoners wordt gelegd. Volgens hen ligt het probleem niet simpelweg bij mensen die niet willen praten.

'Bewoners staan in de overlevingsstand'

Dylan Bakker, voormalig fractievoorzitter van BIJ1, vraagt zich af bij wie de verantwoordelijkheid voor het melden van problemen precies hoort te liggen. "Moeten bewoners het gesprek starten of ligt die rol bij uitvoerende instanties?", vraagt Bakker zich af.

Volgens hem leven veel inwoners van Zuidoost momenteel onder omstandigheden waarin veiligheid niet altijd de eerste prioriteit is. Gezinnen hebben te maken met financiële zorgen en stijgende kosten voor dagelijkse boodschappen. Daardoor kan het lastig zijn om tijd en energie vrij te maken om meldingen te doen of actief met instanties in gesprek te gaan. "Men maakt wel degelijk meldingen, maar krijgt onvoldoende terugkoppeling van instanties", is een belangrijk punt in de kritiek vanuit het stadsdeel. Volgens Bakker verkeren veel inwoners in een soort overlevingsstand. Als mensen al dagelijks bezig zijn met financiële problemen, werk, gezin en andere zorgen, kan het volgens hem moeilijk zijn om daarnaast ook voortdurend aandacht te vragen voor problemen in de buurt.

Meldingen worden wel gedaan

Ook Sitsofe Quarshie, stadsdeelcommissielid voor de ChristenUnie, herkent zich niet volledig in het beeld van een zwijgcultuur. Volgens Quarshie betekent het feit dat bepaalde informatie niet altijd bij de gemeente of politie terechtkomt niet automatisch dat bewoners helemaal niets melden. Zij ziet juist dat inwoners wel degelijk contact opnemen met instanties wanneer zij problemen signaleren.

Het probleem ontstaat volgens haar vooral daarna. Bewoners weten volgens Quarshie niet altijd wat er met hun melding gebeurt. Wanneer een melding vervolgens langere tijd onbeantwoord blijft, kan het gevoel ontstaan dat melden weinig zin heeft. "Men weet niet wat er met de melding gebeurt en heeft niet het gevoel dat er iets mee wordt gedaan. Dat zorgt voor meldingsmoeheid", zegt Quarshie. Dat kan volgens haar op de lange termijn een vicieuze cirkel veroorzaken. Wanneer bewoners meerdere keren een melding maken zonder duidelijke reactie, wordt de drempel om een volgende keer opnieuw contact op te nemen steeds hoger.

Meer vertrouwen door betere terugkoppeling met veiligheidsaanpak Zuidoost

Volgens Quarshie ligt er daarom een belangrijke taak bij de gemeente en andere uitvoerende instanties. Niet alleen het stimuleren van meldingen is belangrijk, maar vooral ook laten zien wat er vervolgens met die meldingen gebeurt. Bewoners hoeven volgens haar niet altijd direct een oplossing te verwachten. Wel zouden zij binnen een redelijke en voorspelbare termijn moeten weten dat hun melding is ontvangen en wat ermee wordt gedaan.

"We moeten dus meer doen met de meldingen en bewoners in elk geval binnen een voorzienbare tijd een terugkoppeling geven van hun melding", aldus Quarshie. Een betere terugkoppeling kan volgens de betrokkenen bijdragen aan het vertrouwen tussen bewoners en instanties. Als mensen merken dat hun signalen serieus worden genomen, kan dat de bereidheid om toekomstige incidenten opnieuw te melden vergroten.

Veiligheidsrisicogebied

Ondertussen blijft het veiligheidsrisicogebied in de K- en H-buurt onderdeel van de discussie. Het gebied werd ingesteld nadat er in korte tijd meerdere geweldsincidenten hadden plaatsgevonden. De maatregel geeft de politie de mogelijkheid om preventief te fouilleren. Daarmee probeert de gemeente de aanwezigheid van wapens op straat terug te dringen en nieuwe geweldsincidenten te voorkomen.

De maatregel is tijdelijk en wordt politiek besproken. Daarbij staat niet alleen de vraag centraal of extra veiligheidsmaatregelen nodig zijn, maar ook hoe de gemeente samenwerkt met de bewoners van Zuidoost. Voorstanders van strengere maatregelen wijzen op de ernst van de geweldsincidenten. Critici benadrukken juist dat maatregelen alleen niet voldoende zijn en dat ook moet worden geïnvesteerd in vertrouwen, communicatie en de relatie tussen bewoners en instanties.

Gemeenteraad bespreekt aanpak voor veiligheidsaanpak Zuidoost

Vanmiddag gaat de gemeenteraad in debat over het veiligheidsrisicogebied in Zuidoost. Naar verwachting zal daarbij ook de bredere veiligheidsaanpak ter sprake komen. De discussie over de vermeende zwijgcultuur maakt duidelijk dat er verschillende ideeën bestaan over de oorzaak van het probleem. Waar Halsema vooral benadrukt dat bewoners sneller moeten melden, leggen lokale politici meer nadruk op de omstandigheden waarin bewoners leven en de manier waarop instanties met meldingen omgaan.

Daarmee verschuift de discussie van alleen de vraag of bewoners melden naar de vraag wat er daarna met hun meldingen gebeurt. Voor veel betrokkenen is juist dat laatste essentieel. Want wanneer inwoners het gevoel hebben dat hun signalen serieus worden genomen en dat zij daarover duidelijk worden geïnformeerd, kan de bereidheid om problemen te blijven melden toenemen. De komende gemeenteraadsdiscussie moet duidelijk maken welke rol de gemeente, politie en bewoners daarin krijgen.

Beveiligers Schiphol leggen werk neer: lange rijen verwacht. Lees hier meer!